Ede in onmogelijke catch 22
Tussen groene ambities en de toekomst van onze boeren
2 juli 2026
Bert Schouwstra
Er waait een gure wind over het Edese platteland. Niet omdat het stormt, maar omdat de plannen voor 2050 de ziel uit ons buitengebied en de regio zuigen. De gemeente Ede heeft een radicaal besluit genomen: de natuur is vanaf nu heilig, en ondanks de inspanningen tot samenwerking met de sector zal het beleid vanuit Den Haag veel boeren(familie)bedrijven over het randje duwen
Laten we eerlijk zijn, dat we ‘goed moeten zorgen voor de natuur’ is een gegeven. Maar dat ze leidend is boven de mens en de cultuur die onze regio heeft opgebouwd, kan nooit zalvend werken. Met dit doorgeschoten groene motto jagen we de agrarische familiebedrijven de afgrond in. We staren ons blind op een utopische, klimaatneutrale stip op de horizon.
Beloften voor de gemeenteraadsverkiezingen
Het is nog niet zo lang geleden dat ook lokale politici over ons platteland trokken om stemmen te winnen. Het CDA beloofde toen plechtig een robuust en langdurig perspectief voor boeren.
Tegelijkertijd hamerde de SGP op de onmisbare waarheid met hun glasheldere slogan: “boeren zijn broodnodig”. Prachtige woorden op verkiezingsposters in Lunteren, Ederveen, Otterlo, Ede, Bennekom, De Klomp, Harskamp en Wekerom. Maar nu de plannen voor de 500 meter zones (of wellicht toch 1000 meter) rondom de Veluwe op tafel liggen, lijken deze beloftes als sneeuw voor de zon verdwenen en heeft de haan al driemaal gekraaid.
In plaats van broodnodig perspectief krijgen deze boeren nu een strop om de nek. Van de FoodValley blijft in Ede alleen nog veel Valley over als we niet uitkijken. Zijn we de naam in gemeente Ede nog wel waard vraag ik me wel eens af.
Naar verwachting een daling van 75% boerenbedrijvigheid (tov 2000)
Kijk naar de harde cijfers. Rond de eeuwwisseling telde Ede nog ruim 1200 trotse boerenbedrijven. Straks, als de nieuwe bufferzones rond de Veluwe en Binneveldse Hooilanden definitief van kracht zijn, blijven er hooguit nog een paar honderd over. Een kaalslag van jewelste.
Wat we hiervoor terug krijgen? Ontelbare vierkante meters verpauperde lege stallen. Er worden prachtige functiewisselingen voorgesteld, woonhofjes en starterswoningen op het erf. Maar de realiteit is minder rooskleurig. We moeten oppassen dat de harde criminaliteit niet in de hand wordt gewerkt, en dat op de plaats waar eerst de geur van vee hing niet de walm van andere activiteiten gaat hangen. Of is dat het perspectief wat het CDA voor ogen had?
Vult groene energie uw maag?
Ondertussen droomt gemeente Ede van totale zelfvoorziening op het gebied van energie. Menig ambtenaren en wethoudershartje gaat sneller kloppen van de gedachte over windmolens met een tiphoogte van 250 meter en zonnevlaktes op weilanden. Elke millimeter zon en wind moet lokaal worden gevangen. Maar vraag de gemeente naar voedselzekerheid, en het blijft pijnlijk stil. En groene stroom smaakt nergens naar kan ik u verzekeren.
Wie huizen zaait, zal honger oogsten
In 2050 telt Ede naar verwachting bijna 140.000 inwoners. Om die allemaal van basisvoedsel (niets extra’s dus!) te kunnen voorzien, is ruim 13.900 hectare grond nodig. Ede heeft er maar 11.000.
We offeren onze topboeren op, maar worden wel volledig afhankelijk van voedselimport uit het buitenland. We importeren straks eieren en zuivel uit landen waar ze nog nooit van een stikstofnorm hebben gehoord en dierenwelzijn al helemaal een lachertje is. Terwijl onze eigen FoodValley boeren bij het grofvuil worden gezet. Hoezo zijn onze boeren dan “broodnodig”?
En de opgave om 8200 woningen te realiseren in combinatie met al deze wensen zou toch de wenkbrauwen moeten doen fronsen. Want wie huizen zaait, zal honger oogsten. Stenen liggen immers zwaar op de maag is het niet? Gelukkig hebben alle nieuwe bewoners van die appartementen en huizen wel groene stroom om hun lege koelkast te verlichten.
Ede: plattelandsgemeente met randstedelijke ambities?
De boeren die wel mogen blijven, worden gekneveld door de nieuwe koeiennorm van 2,6 koe per hectare en een verbod op kunstmest. Zij zijn geen ondernemers meer, maar verkapte beheerders van een kruidenrijk grasland.
Natuurlijk, het landschap zal groener of opener worden. Maar tegen welke prijs? Als jonge boerengezinnen wegtrekken, bloeden de dorpen dood. De eeuwenoude sociale samenhang verdwijnt en zal plaatsmaken voor randstedelijke invloeden. En laten we niet vergeten dat boeren ook nog eens de beste natuurbeheerders zijn. Waardeer ze! In plaats van ze kop van jut te maken.
Stilstaand natuurreservaat
Als we de natuur blind leidend laten zijn boven de menselijke maat, creëren we een prachtig groen decor waarin bijna niemand meer kan leven of werken. Het platteland van Ede verdiend beter dan te eindigen als een stilstaand natuurreservaat.
Wat doe je eraan? Laat je stem horen voor onze regio
Steun de lokale boer; koop vaker lokale eieren langs de weg of bij een lokale boerderijwinkel. Verdiep je voor de Provinciale Staten-verkiezingen welke partijen voor het behoud van het boerenland kiest. Koester onze plattelandscultuur en eis ook van de lokale politiek een beleid met gezond boerenverstand.
Bert Schouwstra
Foto’s: (C) Remco Methorst
